İmar barışı, plansız şekilde inşa edilip kullanılan yapıların kayıt altına alınmasını ve hukukî olarak yasal sayılmasını ve ruhsat verilmesini sağlayan dönemsel aflardır. Belirli bir tarihe kadar inşa edilmiş ve imar izni olmadan kullanılmaya devam eden yapılar, imar affı sonrası kayıt altına alınır. Bakanlığın mülk sahiplerinden emlak vergisi ve belirli bir oranda harç parası alması sonucu yapı kayıt belgesi oluşturulur. Özellikle tarla niteliğine sahip olan arazilere inşa edilmiş konut ve işyerleri, yapı affı sonrası ruhsatlı yapılar olarak kaydedilir.
Tapulu arazinin üzerine inşa edilip ruhsatsız şekilde kullanılan yapılar, imar barışı kapsamında kabul edilir. Konut ve işyerinin metrekaresi üzerinden yapı kayıt ücreti tahsis edilir. İmara aykırı yerlerde inşa edilen ve ruhsatsız şekilde kullanılan yapılar için çıkarılan imar affı, devlet hazinesinde bulunan kaçak mülkleri kapsamaz. İmar düzenleme başvurusu ve yapı kayıt belgesi hakkında merak edilen noktalar, yazımızda tüm detaylarıyla mevcuttur.
İmar Affından Kimler Yararlanabilir?
Şehir planlama mevzuatının dışında kalacak şekilde inşa edilip kullanılan kaçak yapılar, tapulu arazinin üzerinde yer alması durumunda imar barışına dâhil edilir. Tüm kaçak yapıların imar affından faydalanması söz konusu değildir. Yapı yasallaştırma süreci, ruhsatı olmayan veya ruhsatında eksiklikleri bulunan yapıların, kayıt altına alınması için çıkarılan dönemsel aflardır. Kentsel dönüşüm kapsamında yıkım kararı çıkarılmayan yapılar, imar barışından faydalanır. İmar affı ile yapı kayıt belgesi talep eden mülk sahiplerinin aşağıda belirtilen şartları taşıması gerekir:
- Yapı kayıt belgesi oluşturulmak istenen taşınmazın, yapı barışı kanununda belirtilen tarihten önce inşa edilmiş olması gerekir. Sadece 31.12.2017 tarihinden önce inşa edilen yapılar imar barışından faydalanır.
- Kaçak yapı ile yükseltilen taşınmazlarda yer alan ek kat ile ana katların maliki, aynı kişi olmak zorundadır.
- Kaçak şekilde eklenen odalar, kapatılan balkonlar ve yapıdaki tüm değişiklikler, imar affı kapsamında ruhsata işlenir.
- Hiç ruhsat alınmadan inşa edilen konut ve işyeri gibi taşınmazlar, imar düzenlenmesi kapsamındadır.
- Devlete ait hazine arazisine inşa edilip kullanılan kaçak yapılar, belli şartlarda imar affına dâhil edilir.
İmar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi oluşturulmayan taşınmazlar ve bu kanunun kapsamadığı durumlar aşağıdaki gibidir:
- Kaçak katların başka bir malik üzerine kaydedilmesi mümkün değildir.
- Boğaziçi sahil şeridine inşa edilen kaçak yapılar, imar affı kanunu kapsamında barışa dâhil edilmez.
- Fatih ilçesi, Tarihî Yarımada ve Süleymaniye Camii çevresine inşa edilen kaçak yapılar, yapı affı kapsamında ruhsat alamaz.
- Gelibolu tarihî bölgesinde yer alan kaçak yapılar, imar barışı ile kayıt altına alınmaz.
- Taşınmazda üçüncü kişilerin hak iddia ettiği ve arsanın farklı bir malik üzerine tapulu olduğu durumlarda imar barışlı yapılması söz konusu değildir. İmar affı ile ruhsat alınmak istenen taşınmazın, mahkemelik olmaması gerekir.
İmar Barışından Hangi Yapılar Yararlanabilir?
İmar barışı; ruhsatsız şekilde inşa edilen konut ve işyerlerini kapsar. Ancak hazine arazisi ve kamu malı sayılan arsalar, imar düzenleem süreci kapsamında ruhsat alamaz. Yapının 31.12.2017 yılından önce inşa edilmesi en kritik şarttır. Yeni dönemde çıkarılması beklenen yapı affı kanununda, taşınmazların inşa edilme tarihleri güncel olarak tekrar belirlenir.
Ruhsatsız yapı düzenlemesi sonrası yapı kayıt belgesi alan taşınmazlar, tamamen depreme güvenli ve yasal olarak değerlendirilmez. Yapının mevcut kullanımına dair hazırlanan kayıt belgesi, yeni eklemelere ve değişikliklere izin vermez. Depreme dayanıklılık farklı bir konu olduğundan imar düzenlemesi ile karıştırılmaması gerekir. Deprem dayanıklılığı için kolon testi ve güçlendirme çalışmaları yapmak gerekir.
İmar Affı Başvurusu Nasıl Yapılır?
İmar affı başvurusu, E-Devlet üzerinden online şekilde gerçekleştirilir. Yapı yasallaştırma başvurusu ve sorgulaması için izlenmesi gereken adımlar aşağıda mevcuttur:
- E-Devlet adresi üzerinden “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı” sorgulama sayfasına erişilir.
- “Kimliğimi Şimdi Doğrula” seçeneğine tıklanıp giriş ekranı açılır.
- E-Devlet şifresi, mobil imza, e-imza ve internet bankacılığı seçeneklerinden biri tercih edilerek kimlik bilgileri doğrulanır.
- Başvuru / sorgulama işlemlerinin yer aldığı sayfada, imar kurallarına aykırı şekilde inşa edilmiş tüm taşınmazların listesi bulunur.
- Yapı kayıt sistemi için verilen süre içinde söz konusu kaçak yapılar için af başvurusunda bulunmak mümkündür.
- Seçilen yapılar için yapı kayıt belgesi başvurusu onaylandıktan sonra süreç değerlendirmeye alınır.
- Mevcutta imar barışına dâhil edilmiş taşınmazlar da aynı sayfada listelenir. Taşınmazın bulunduğu il, ilçe ve mahalle bilgisi, ada ve parsel numarası listede yer alır. Taşınmazın imar barışı için belirlenen ödeme tutarı da aynı ekranda listelenir.
Kaçak yapı düzenlemesi başvuru ve sorgulama sayfasında her taşınmaza ait “Detay” bölümü bulunur. İmar barşına konu edilen taşınmazın tüm bilgileri, detay bölümünde listelenir:
- Yapının iskân / kullanım belgesine sahip olup olmadığı
- Aykırılığa konu olan yapının kapsamı
- Yapının kullanım amacı
- Yapının yer aldığı il / ilçe / mahalle / cadde / sokak
- Yapıya ait bina numarası
- Taşınmazın yer aldığı ada ve parsel numarası
- Yapının toplam metrekaresi
- Yapıda bulunan bağımsız bölüm sayısı
- Arsanın TL cinsinden metrekare birim değeri
- Arsanın metrekare üzerinden yüzölçümü
- Yapının sınıfı ve birim maliyet değeri (TL)
- Arsanın mülkiyet bilgileri
- İskâna aykırılık oluşturan durumun niteliği
İmar affı kapsamında kaçak yapıları resmileştirmek için belirli bir miktarda harç ödenmesi gerekir. Taşınmasın ortalama maliyeti üzerinden hesaplanan yapı kayıt ücreti ve emlak vergisi, imar affı ödemesinin iki ana kalemidir. Emlak Kanunu kapsamında belirlenen tutar üzerinden emlak vergisi tutarı çıkarılır. Konut niteliğindeki taşınmazlar için %3, ticarî niteliğe sahip yapılar için de %5 olacak şekilde yapı maliyet ücreti hesaplanır. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenen yapı kayıt ücretleri, bu oranların 2 katına kadar çıkarılabilir.
Yapı Kayıt Belgesi Nedir?
Yapı kayıt belgesi, imar affı sonrasında ruhsatsız ve kaçak taşınmazların resmiyete döküldüğünü ispatlayan evraktır. Belediye ve altyapı hizmetlerinden faydalanmak adına, taşınmazların yapı kayıt belgesine sahip olması gerekir. İmar ve şehircilik mevzuatının dışında inşa edilen her türlü yapı, kaçak olarak değerlendirilir. Taşınmazların iskân ve ruhsat almasını sağlayan yapı kayıt belgesi, alım ve satım sürecinde de fayda sağlar.
Yapı kayıt belgesine sahip olan taşınmazlar; doğalgaz, su, elektrik ve internet gibi altyapı hizmetlerinden faydalanır. Taşınmaz hakkında çıkarılan yıkım kararı, yapı kayıt belgesi sonrasında iptal edilir. Kaçak niteliğindeki konut ve işyerlerine kesilen tüm cezalar, yapı kayıt belgesi sonrası silinir. Kat irtifakı olan taşınmazlarda, her katın malikinden onay alınarak yapı kayıt belgesi oluşturulur. Kat mülkiyetinin önünü açan yapı kayıt belgesi, daire içi kapı numarası alınmasını sağlar.
Yapı kayıt belgesi bulunan taşınmazlar, imar affı sonrasında kullanım iznine sahip olur. Söz konusu taşınmazı yıkıp tekrardan inşa etme veya bölgesel kentsel dönüşüme girme durumuna kadar yapı kayıt belgesi geçerliliğini devam ettirir. Yapı kayıt belgesi bulunan binalarda, kat mülkiyeti resmileşir.
İşyeri sıfatındaki taşınmazlar, yapı kayıt belgesi sayesinde çalışma izni ve ruhsatı alır. İşyerinin kendine ait saatlerle elektrik, su ve doğalgaz hattı hizmeti almasını sağlayan yapı kayıt belgesi ile ayrı bir kapı numarası da oluşturulur. Yapı kayıt belgesine sahip olan taşınmazlar, TCK/184 kapsamında belirlenen “İmar Kirliliğine Neden Olma” suçu kapsamında para cezası almaz.
Yapı Kayıt Belgesi Nasıl Alınır?
Yapı kayıt belgesi, doğrudan E-Devlet sistemi üzerinden alınır. Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne giderek de yapı kayıt belgesi tamamlanmış taşınmazlar için yapı kayıt belgesi talep edilmesi mümkündür. Online kanal üzerinden yapı kayıt belgesi almak için taşınmazın imar barışına girmesi ve harç ödemelerinin tamamlanması gerekir. İmar affına dâhil olmayan veya ödemesi yapılmayan taşınmazlar, yapı kayıt belgesi alamazlar. E-Devlet üzerinden, yapı kayıt belgesi almak için izlenmesi gereken adımlar aşağıdaki gibidir:
- https://www.turkiye.gov.tr/cevre-ve-sehircilik-imar-barisi-kayit-basvurusu-ve-sorgulamasi adresi üzerinden “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı” E-Devlet sorgulama sayfasına erişilir.
- “Kimliğimi Şimdi Doğrula” sekmesine tıkladıktan sonra şifre ve TC kimlik numarasıyla sisteme giriş yapılır.
- İmar affı süreci tamamlanan yapılar, sorgulama ekranında listelenir.
- Yapı kayıt başvurusu listesindeki “İşlem” bölümünde “Yapı Kayıt Belgesi” butonu yer alır.
PDF formatında sunulan yapı kayıt belgesini kaydetmek için “Dosyayı İndir” ve “PDF Dosyasını İndir” botunlarından herhangi birini kullanmak yeterlidir. Barkodlu belge doğrulama sistemiyle sunulan yapı kayıt belgesi, doğrudan çıktı alınabilir formdadır. Gerçeğiyle birebir aynı görüntüde olan karekodlu yapı kayıt belgesi, resmî evrak hükmünü taşır. Tüm yasal işlemlerde, karekodlu yapı kayıt belgesini ibraz etmek mümkündür.
Dikkatinizi Çekecek Diğer İçeriklerimiz:
